Tork (Moment)

Kuvvetin cisim üzerinde farklı etkileri vardır. Bunlardan bir tanesi de döndürme etkisidir. Buna Tork denir. Bir diğer adı ile moment olarak bilinir. Yönü ve doğrultusu olduğu için tork, vektörel bir büyüklüktür. Simgesi ise “M” şeklindedir. Moment kelimesinin baş harfi olarak ezberlenebilir.

  • Tork yani Moment, kuvvetin dönme noktası ile uzaklığının çarpımı sonucunda çıkar. Dönme hareketinin uygulanan kuvvetin yönü ile aynı olduğunu belirtelim.

Not: Tork hesaplanırken, kuvvetin dönme noktasına uzaklığı mutlaka dik olarak alınmalıdır. Bunu yaparken kuvvetin dik bileşeni de kullanılabilir.

O = Sabit dönme noktasıdır.

F = Kuvvet

D = Kuvvet ile sabit dönme noktası arasındaki uzaklık.

Moment = M = F x d

  • Kuvvet ile “d” uzunluğu dik değilse moment hesaplanırken dik bileşen iki şekilde alınır.
  1. Kuvvetin doğruya olan dik bileşeni kullanılabilir. Aşağıdaki örnekte moment hesaplanırken, kuvvetin dik bileşeni olan Fy dikkate alınır.

Moment = M = dik kuvvet x uzaklık

M = F.sina x d = Fy x d

  1. İkinci olarak ise kuvvetin dik bileşeni yerine uzaklığın dik bileşeni bulunur ve kuvvet bu bileşen ile çarpılır.

Moment = M = kuvvet x dik uzaklık

M = F x d.sina

 

 

Özel Durumlar

Bazı durumlarda moment oluşmamaktadır. Bunlar tork için özel durum olarak bilinir.

  • Kuvvetin doğrultusu merkezden yani dönme noktasından geçiyorsa, o kuvvet veya kuvvetler tork (moment) oluşturmaz. Aşağıdaki iki şekil bunu anlatmaktadır.

 

  • Cisme etkiyen zıt yönlü iki kuvvet olduğunda kuvvetler ters yönlü moment oluşturmak ister. Kuvvet ve uzaklıklılarının çarpımı eşit ise bu kuvvet çifti yine cisme hareket kazandıramayacaktır.

F2 (-) yönde cismi harekete zorlarken, F1 ise (+) yönde cismi harekete zorlamaktadır. F1 kuvvetinin büyüklüğü, F2 kuvvetinin iki katı olduğu durumda cisim hareket etmeyecektir. Çünkü iki kuvvetinde oluşturacağı moment eşit olacaktır.

M1 = F1 x d

M2 = – F2 x 2d

ΣM = M1 + M2 =  F1 x d – F2 x 2d şeklinde ifade edilir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir