Temel Büyüklükler ve Türetilmiş Büyüklükler

Büyüklüklerin her yerde aynı olması için uluslararası kabuller yapılmıştır. Kullandığımız büyüklükler, ölçümlere ışık olur. Temel büyüklükler ve türetilmiş büyüklükler olarak karşımıza çıkar. Aralarında temel bir farklılık vardır.

Temel büyüklükler

Temel büyüklükler yalnız olarak ifade edilirler. Herhangi bir yardımcıya gerek duyulmamaktadır. Çünkü tek olarak anlamlı haldedir. Temel olarak kabul edilmiş toplam 7 büyüklük vardır. Bu büyüklükler; uzunluk, kütle, zaman, madde miktarı, sıcaklık, elektrik akımı ve ışık şiddetidir.

·         Uzunluk

Mesafe ölçümünde kullanılır. “I” harfi uzunluğun kısaltmasıdır. Uzunluğun birimi metredir. “m” harfi ile simgelenir.

·         Kütle

Madde miktarıdır. “m” harfi kütlenin kısaltmasıdır. Kütlenin birimi kilogramdır. “kg” olarak sembolize edilmiştir.

·         Zaman

Zaman “t” şeklinde ifade edilir. Zamanın birimi saniyedir. “s” olarak gösterilir.

·         Madde Miktarı

Madde miktarı “n” olarak gösterilir. Madde miktarının birimi moldür. “mol” olarak simge almıştır.

·         Sıcaklık

Sıcaklık “T” harfi ile kısaltılmıştır. Sıcaklığın birimi kelvindir. “K” harfi ile gösterilir.

·         Elektrik Akımı

Elektrik akımının birimi amperdir. “A” harfi ile gösterilmektedir.

·         Işık Şiddeti

Işık şiddetinin birimi kandeladır. “cd” olarak kısaltılır.

Türetilmiş Büyüklükler

Temel büyüklükler kullanılarak ifade edilir. Türetilmiş büyüklükler isminden de anlaşılacağı üzere en az iki temel büyüklüğün bir araya gelmesi ile oluşur. Hacim, hız, alan, ivme, iş, elektrik alan ve enerji bunlardan bazılardır.

·         Hacim

Hacmin birimi metreküptür. “m3” olarak gösterilir. Uzunluğun birimi olan metrenin yan yana gelmesi ile oluşur.

·         Alan

Alanın birimi metrekaredir. “m2” şeklinde ifade edilir. Yine uzunluğun birimi metrenin temelini oluşturduğu bir türetilmiş büyüklüktür.

·         Hız

Hızın birimi metre/saniye şeklindedir. “m/s” olarak tanımlanır. Temel büyüklük olan uzunluk ve zamanın bir araya gelerek oluşturduğu büyüklüktür.

Not: verilen örneklerde de görüldüğü gibi temel büyüklükler ile türetilmiş büyüklükler arasında temel bir fark vardır. Buda türetilmiş büyüklüklerin yapı taşının temel büyüklük olduğudur. Tek başına anlam ifade edip, etmemelerine göre ikiye ayrılmıştır. Sizlerde buradan yola çıkarak, sonuca ulaşabilirsiniz. Bir büyüklüğün temel veya türetilmiş olup, olmadığına karar verebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir