Türklerin Kullandıkları Alfabeler Nelerdir?

Türklerin kulandıkları alfabeler hakkında hiçbir kaynakta istedğim gibi açıklayıcı bilgi bulamadım. Yardımcı olur musunuz?

Tarih boyunca birçok devlet kurmuş olan ve büyük bir uygarlık haline gelen Türk devletleri yaşadığı dönemler boyunca farklı alfabeler kullanmışlardır. Türklerin Kullandığı Alfabeleri Kısaca belirtirsek tarih boyunca aşağıda sıralamış olduğum alfabeleri kullanmıştır.

  • Göktürk Alfabesi (Orhun Alfabesi)

  • Uygur Alfabesi

  • Arap Alfabesi

  • Kiril Alfabesi

  • Latin Alfabesi (Güncel hayatımızda kullanmış olduğumuz alfabemizdir. 1 Kasım 1928 tarihinde Harf inkılabı ile bu alfabeye geçmiş olduk.)

1 Beğeni

Belgelerle izleyebildiğimiz yaklaşık 1300 yıllık tarihi boyunca Türk dilinin değişik dönemlerde, farklı 12 alfabe ile yazıldığını görüyoruz. Bunlardan Soğd, Mani, Brahmi, Süryani, Grek, Ermeni, İbrani alfabeleri belirli tarihi dönemlerde ve çevrelerde kullanılmıştır. Türk dilinin yazımı için geniş ölçüde kullanılmış olan 5 alfabe vardır: Göktürk, Uygur, Arap, Latin ve Kiril (İslav) alfabeleri.
Kök Türk (Orhun) Alfabesi Türkçenin yazımı için Türklerce kullanılan ilk alfabedir. Orhun Yazıtları, Yenisey Yazıtları ve Irk Bitig adlı fal kitabında runik alfabe kullanılmıştır.
Uygur Alfabesi Uygur alfabesi Soğd alfabesinde geliştirilmiş bir yazı sistemidir. Uygur alfabesiyle yazılan en önemli eserler arasında Toharcadan çevrilen bir eser olan Maitrisimit, Çinceden çevrilen Altın Yaruk (Altın Işık), Sekiz Yükmek (Sekiz Tomar / Yığın), Prens Kalyanamkara ile Papamkara yer alır.
Arap Alfabesi 10. yüzyıldan 20.yüzyılın ortalarına kadar kullanılmıştır. Arap alfabesiyle yazılan ilk eser Yusuf Has Hacip’in yazdığı Kutadgu Bilig adlı eserdir.
Latin Alfabesi Latin alfabesinden alınarak düzenlenmiş olan 29 harfli yeni Türk alfabesi 1 Kasım 1928’de TBMM’de kabul edilen bir yasa ile yürürlüğe girdi.
Kiril Alfabesi SSCB’de yaşayan Türklerin 1937’den sonra kullandıkları alfabedir. Eski SSCB’deki ve yeni Rusya’daki bütün Türk dil ve lehçeleri Kiril alfabesiyle yazılmaktaydı. Ancak son dönemde bazi Türk toplulukları arasında Latin alfabesine geçiş eğilimi vardır. 1991’de SSCB dağılmasıyla Türk toplulukları da alfabelerini değiştirmeye başlamışlardır.

1 Beğeni