Diyalektik kavraminı açiklar misiniz

DİYALEKTİK KAVRAMINI AÇIKLAR MISINIZı*

Diyalektik kavramı, Yunancada tartışma veya tartışma sanatı anlamına gelen diyalektike sözcüğünden türemiş ve felsefede, bazen olumlu (Sokrates, Hegel) bazen olumsuz (Aristotales, Kant) birçok farklı anlamda kullanılmıştır.
Sokrates ve Platon’daki anlamıyla: Bu düşünürlerdeki anlamıyla diyalektik, bir yöntemdir. Soru-yanıt yoluyla tartışma; bir tezi, hatalı mantıksal sonuçlarını çözümleyerek çürütme; varlıkların özüne akılla ulaşma yöntemi. İnsanı, değişken olgular dünyasından gerçek varlıklar dünyasına; duyulardan kavramlara, yeni göreceli sanılardan kesin bilgiye yönelten bir düşünme biçimi. Platon, böyle tanımladığı diyalektiği, neredeyse felsefeyle özdeşleştirir ve onu bilimlerin en önemlisi olarak görür.
Herakleitos, Hegel ve Marx’taki anlamıyla: Bu düşünürlerde ise diyalektik, hem bir yöntem hem bir varlık anlayışıdır. Bir varlık anlayışı olarak diyalektik;
-Tüm gerçekliğin, içerdiği karşıt varlıkların çatışmasından kaynaklanan kesintisiz bir hareket ve değişim içinde olduğunu;
-Çünkü, var olan her şeyin (doğru-yanlış, iyi-kötü, sıcak-soğuk, yaşam-ölüm, genç-yaşlı…) zorunlu olarak karşıtıyla bir arada var olduğunu (karşıtların çatışması);
-Daha açık bir deyişle, her varlığın belli koşullar altında karşıtını doğurabildiğini veya ona dönüşebildiğini (karşıtların birliği) savunmaktır: ‘‘Aynı şeydir içimizde; diriyle ölü, uyanıkla uyur, gençle yaşlı; biri olur öbürü, öbürü biri.’’ ‘‘Soğuk ısınır, sıcak soğur; ıslak kurur, kuru ıslanır.’’ ‘‘İyi, kötü; bir, aynı’’ (Herakletios, MÖ 5. yüzyıl).
Bir yöntem olarak diyalektik ise: Çelişkiler içeren ve değişken bir gerçekliği anlayabilmek için, klasik mantığın özdeşlik (Her şey kendisiyle özdeştir. Bir şey ne ise o’dur. A’Adır.) İlkesini değil, çelişki ya da değişme ilkesini temel alarak gerektiğini (Diyalektik Mantık); çünkü evrende hiçbir şeyin kendisiyle özdeş kalmadığını veya değişmeden kalan tek şeyin değişme olduğunu savunan bir düşünme biçimidir: ‘‘Aynı nehre iki kez giremezsiniz’’ ya da ''Aynı nehre girdiğimizde, girmeyiz. Biziz, değiliz. (Herakleitos)

1 Beğeni