Basit Makineler

Günlük hayatımızda yapmaktan zorlandığımız işler için geliştirdiğimiz araçlar vardır. Günlük hayata kolaylıkla adapte edilen bu araçlar, basit makinelerdir. Temel olarak basit makineler ile kuvvetin, büyüklüğünü, yönünü ve doğrultusunu değiştirebiliriz. Dikkat edilmesi gereken bizlere işten kazanç sağlamamasıdır. Sadece işi yaparken kuvvetin durumundan avantaj kazandırır. Kaldıraç, palanga, dişli çarklar sıklıkla kullanılan basit makineler arasındadır.

Bilinmesi Gerekenler:

  1. Basit makineler “İş yapma kolaylığı” esas alınarak yapılmıştır.
  2. Basit makineler kullanılarak ilk ve son durumdaki işin boyutu değiştirilmez. Bu nedenle işten kazanç sağlamak söz konusu değildir.
  3. Basit makineler normalinden fazla enerji kazancı getirmez
  4. Basit makinelerde kuvvetin sahip olduğu büyüklüğünden, mevcut yönünden ve yoldan kazanç sağlanır.

Kaldıraçlar

Bir destek noktası sayesinde yükün hareketi kolaylaştırılır. Yükün konumuna göre kaldıracın tipide değişir.

Kuvvet x kuvvet kolu = yük x yük kolu şeklinde formülize edilir.

Kuvvet, destek noktasına ne kadar uzak olursa etkisi de o kadar yüksek olur. Aynı durum yük içinde geçerlidir. İdeal durum, yükün destek noktasına yakın olması ve kuvvetin destek noktasına uzak olmasıdır.

Makaralar

Makalar genellikle yükün yüksekliğini değiştirme konusunda kullanılan basit makinelerdir. Sabit makara, hareketli makara ve palanga olarak üç farklı tipte bulunmaktadır. Sabit makaralarda yük doğrudan kuvvete eşittir. Hareketli makaralarda ise kuvvet, yükün yarısına eşittir.

F = yük

2F = yük

 

Eğik Düzlem

Basit makineler içinde sıklıkla kullanılan sistemlerden biridir. Yüke belli yükseklik kazandırılması gerektiğinde kuvvetten büyük kazanç vardır. Ancak yoldan kayıp vardır. Aşağıdaki şekilde iki işçi arasında verilen örnekte eğik düzlem avantajı açık şekilde görülmektedir.

Kuvvet x yol = yol x yükseklik

Vida

Bilinenin aksine bir basit makinedir. Birden fazla cismi birbirine bağlamak için kullanılır.

Dişliler

Dişliler kuvvetin aktarılmasında kullanılan en önemli basit makinedir. Günümüzde dişli çarklar, gelişmiş pek sisteminde bir parçası olarak görev yapmaktadır. Aynı merkezli, farklı merkezli, eş yönlü bağlı ve çapraz bağlı olarak sınıflara ayrılır.

n: Tur sayısı
r: Yarıçap
n1 x r1 = n2 x r2

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir